In september vorig jaar won de gemeente Jette de Bike Award, uitgereikt door Pro Velo in het kader van het Bike Brussels salon in Tour & Taxis. Jette is hiermee de meest fietsvriendelijke gemeente van het Brussels gewest. Een prijs waar we uiteraard blij mee zijn en die we zien als een beloning voor het afgelegde traject, maar die ons tegelijkertijd motiveert verder te fietsen op de ingeslagen weg.  Want ook met Bike Award blijft er nog heel wat werk aan de winkel.

Meer dan enkel fiets

Het fietsbeleid van de gemeente Jette is onderdeel van een algemeen mobiliteitsbeleid dat duurzame verplaatsingen wil stimuleren. Fietsen doe je niet op een eiland. De voorbije jaren maakten we werk van een aantal woonerven, waar de snelheid beperkt is tot 20km/u en waar de verschillende vervoersmodi de volledige straat delen. Na het Mercierplein wordt, vanaf deze zomer, ook het Spiegelplein autovrij. Van bij het begin heeft de gemeente de gewestelijke werf voor de aanleg van tram 9 verdedigd bij de bevolking. Ja, het is een gigantische werf met alle overlast vandien. Maar met tram 9 zal Hoog Jette eindelijk beschikken over een kwalitatief aanbod van openbaar vervoer, in eigen bedding, met hoge frequentie en comfort. Het traject van voetgangers proberen we aangenamer te maken door de plaatsing van banken langs veelgebruikte trajecten, kaarten met trage wegen, voetpadverbredingen aan de kruispunten. Voor de auto werken we aan een coherent parkeerbeleid en aan alternatieven voor de privéwagen. Zo telt Jette op dit moment maar liefst 34 deelauto’s en organiseerden we in september een autodeelsalon waarop alle operatoren een plek kregen, maar ook autodelen onder particulieren  werd gepromoot.

Bij de heraanleg van de openbare ruimte proberen we de bevolking meer en meer te betrekken. Concreet gebeurt dit met de Living Jette projecten die we kunnen realiseren dankzij gewestelijke subsidies. Met Living Pannenhuis simuleerden we in 2016 een week lang de heraanleg van de Pannenhuisrotonde, uitgetekend door de gemeente. Deze simulatie op het terrein bereikte veel meer buurtbewoners dan een gewone informatievergadering in het kader van een openbaar onderzoek. Alle buurtbewoners, ook de kinderen, konden de verandering concreet beleven. In 2017 zetten we een extra stap: de twee nieuwe projecten in het kader van Living Jette werden uitgetekend door de buurt zelf, op basis van een projectoproep. Centraal in de drie projecten staat de vraag naar meer groen, meer plek voor de zachte weggebruikers en snelheidsremmende maatregelen.

Het is in dit kader dat Jette werkt aan een ambitieus fietsbeleid. De tijd van steden op maat van auto’s is voorbij.

Van premie tot fietsstraat

Hoe meer fietsinfrastructuur, hoe meer fietsers. Maar ook: hoe meer fietsers, hoe meer vraag naar fietsinfrastructuur.   En dus werken we op beide fronten.

Naast de gewestelijke fietsroutes die in Jette passeren, beschikt de gemeente over een fijnmazig netwerk van gemeentelijke fietsroutes, aangeduid met borden aan de kruispunten en een aantal grote, strategisch geplaatste, overzichtpanelen waarop alle routes aangeduid staan.  De gemeentelijke fietsroutes komen vooral langs relatief rustige straten, waar fietsmarkeringen volstaan. Relatief smalle en korte straten vormen we om tot fietsstraten, zodat fietsers in het midden van de straat kunnen fietsen en zich geen zorgen hoeven te maken over rakelings voorbijrijdende wagens. Op dit ogenblik telt Jette 6 fietsstraten en zijn er 3 gepland. In vergelijking met Nederlandse steden of Gent zijn de fietsstraten relatief discreet aangeduid, met enkel een logo op de grond, maar op die manier kunnen we ze realiseren zonder asfalteringswerken. Zo goed als 100% van de eenrichtingsstraten is in tegenrichting toegankelijk voor fietsers.

Voor het stallen van de fietsen maken we werk van een fijnmazig netwerk van fietsbogen. De plaatsing ervan gebeurt na terreinwerk door zowel fietsverenigingen als administratie, verenigd in de gemeentelijke fietscommissie. Samen verdeelden we het werk en ieder keek voor een bepaalde sector waar de fietsbogen beschadigd waren en vooral waar er onvoldoende waren. Vandaag telt de gemeente ongeveer 540 fietsbogen goed voor 1080 fietsen en het behalen van de gewestelijke doelstelling van 2 fietsplaatsen voor 20 autoparkeerplaatsen. Buurtbewoners die hun fiets ook ’s nachts veilig willen opbergen kunnen rekenen op 32 fietsboxen goed voor 160 plaatsen, dat is dubbel zoveel als een aantal veel grotere gemeenten zoals Anderlecht of Molenbeek. Het beheer werd toevertrouwd aan CycloParking, wat een hele opluchting is voor de gemeentediensten en meteen ook een rem op de groei weghaalt. De plaatsing van extra fietsboxen gebeurt op 3 manieren: aankoop door de gemeente met gewestsubsidies, extra boxen aangeboden door cycloParking en de integratie van boxen bij elk project voor de heraanleg van een straat. Dit laatste is een interessante piste, aangezien het budget voor een fietsbox in het niets verdwijnt in vergelijking met het budget voor de werf. Ondanks dit aanbod hebben we in sommige wijken een wachtlijst.

Met gewestelijke subsidie kochten we intussen ook 10 fietspompen en 2 reparatiestations aan. De fietspompen zijn goed verspreid over het grondgebied van de gemeente en worden goed gebruikt. De vrees voor vandalisme bij de plaatsing van de eerste 3 in 2016 bleek ongegrond. Vanzelfsprekend  is het niet de aanwezigheid van een fietspomp die mensen op de fiets zal krijgen. Toch zijn ze praktisch en dragen ze bij tot het beeld van een gemeente waar fietsers welkom zijn.

Sinds mei 2017 kunnen Jettenaren die een nieuwe elektrische fiets kopen hiervoor een premie vragen van 150 euro en tot een maximum van 15% van de aankoopprijs. In 2017 werden een honderdtal premies uitbetaald. Uit een studie van het ADEME in Frankrijk (Agence de l’Environnement et de la Maitrise de l’Energie, 2016) blijkt dat een premie voor elektrische fietsen meer vrouwen en 50+ers op de fiets krijgt. De premie zorgt ervoor dat mensen een fiets kopen van betere kwaliteit, niet onbelangrijk bij elektrische fietsen. Bovendien stelt de studie dat de gemiddelde afstand die mensen bereid zijn af te leggen met de fiets in het kader van woon-werkverkeer meer dan verdubbelt: van 3,4 km naar 7,6 km. Vanaf januari 2018 kunnen Jettenaren eveneens beroep doen op een premie van 300 euro en opnieuw voor een totaal van 15% van de aankoopprijs voor de aankoop van een bakfiets, al dan niet met elektrische ondersteuning. De bakfiets is een interessant verplaatsingsmiddel, zeker voor mensen met kleine kinderen of voor wie boodschappen doet met de fiets.  Eenmaal een kritische drempel overschreden beïnvloedt de bakfiets bovendien het imago van een stad. Het aantal Jettenaren dat thuis plaats heeft voor een bakfiets is wellicht klein, de gemeente beseft dus ook dat ze werk moet maken van beveiligde fietsenstallingen voor buitenproportionele fietsen.

En wat met fietspaden? Want uiteindelijk zijn deze het die twijfelaars over de streep kunnen trekken en niet pompen of fietsparkeerplaatsen. Daar wringt toch nog steeds het schoentje. Het nieuwe fietspad op de Tentoonstellingslaan, langs het tracé van tram 9 is prachtig op het grondgebied van Jette, maar loopt voorlopig dood aan de grens met Wemmel.  Op het fietspad op de Woestelaan heb je dan wel geen last meer van openslaande portieren, maar helaas wel van auto’s die zich “voor een paar minuutjes” op fiets- of voetpad zetten. Ook na een sensibiliseringscampagne van gemeente en politie. En wie verder wil langs de Secretinlaan, toch nog steeds op de gewestelijke fietsroute,  heeft een probleem. Het afgescheiden fietspad op de Crocqlaan, dat door de boomwortels erg hobbelig is geworden, wordt gelukkig dit jaar geherasfalteerd, in afwachting van een meer structurele aanpak.  Een deel van de De Smet De Nayerlaan heeft helaas nog geen fietspad. We zegden het reeds in het begin: ook in Jette, gemeente met Bike Award, is er nog werk aan de winkel. Ook sommige fietsmarkeringen op de grond zijn in slechte staat. Aan ons studiebureau vroegen we een stand van zaken, op basis waarvan we dan aan de slag kunnen voor het herstel.

De gemeenteadministratie als voorbeeld

In een fietsgemeente geeft de administratie zelf het goede voorbeeld. Beide administratieve gebouwen, zowel dat aan de Wemmelsesteenweg als dat aan de Theodorstraat beschikken over voldoende, duidelijk zichtbaren en kwalitatieve fietsenstallingen voor bezoekers. In 2016 realiseerden we een verdubbeling en de nieuwe fietsbogen worden goed gebruikt. Gemeentepersoneel dat met de fiets komt, kan de fiets in een garage plaatsen en nadien eventueel een douche nemen. De fietsvergoeding is in 2018 opgetrokken tot 0,23 euro per km, het maximaal bedrag dat een werkgever belastingvrij kan aanbieden. Wie met een step of monowiel komt, heeft recht op 0,15 euro, zoals wie te voet naar het werk komt. De fietsvergoeding kan bovendien gecombineerd worden met een gratis MIVB-abonnement. De premie voor de aankoop van elektrische fietsen geldt eveneens voor gemeentepersoneel.

Eind 2017 kocht de gemeente 28 fietsen voor dienstverplaatsingen die begin 2018 geleverd worden, een deel gewone en een deel elektrische, bovenop en deel te vervanging van de reeds bestaande 11. Personeelsleden die dagelijks verplaatsingen moeten doen, in het kader van hun job, kunnen een persoonlijke dienstfiets krijgen. Verder worden de fietsen verdeeld onder verschillende diensten. De dienst Preventie of de dienst Stedenbouw of Openbare Ruimte bvb heeft zo recht op een aantal fietsen. De bedoeling is dat alle diensten evolueren naar een duurzame mobiliteit. Tot slot zijn er een aantal fietsen per vestiging die door alle personeelsleden kunnen worden gereserveerd en gebruikt. Om al deze fietsen veilig te kunnen stallen, plaatsen we ook een nieuwe overdekte fietsenstalling. Ook de gemeente-administratie beschikt over een fietspomp en reparatiestation, die worden gedeeld met de bevolking.

De Bike Award , een prijs met vele vaders en moeders

In 2017 schakelden we dan wel een versnelling hoger, maar het Jetse fietsbeleid is gebouwd op een solide basis. Jette staat bekend als een proactieve partner van het gewestniveau, telkens op zoek naar de win-win. Twee tot drie keer per jaar zitten de administratie en de schepen samen met de Jetse afdeling van Gracq en Fietsersbond en met Pro Velo. Deze fietscommissie bestaat intussen al een tiental jaren en bespreekt concrete dossiers en prioriteiten. Het is een zeer nuttig overlegmoment, waarbij de verschillende partners, elk van vanuit de eigen rol maar met vertrouwen in elkaar, samenwerken. De Bike Award is dan ook een prijs van deze verschillende niveaus: drukkingsgroepen, administratie en politici. Op 1 maart trekken we, dankzij de Bike Award, samen naar Gent om te zien hoe het nog beter kan.

Nathalie De Swaef – Schepen van Mobiliteit in Jette