Vele mensen vragen zich af hoe ze het beste hun stem kunnen gebruiken. Het lijkt soms ook best ingewikkeld. Zo kan je een lijststem, een voorkeurstem of zelfs verschillende voorkeurstemmen geven. Maar wat is dan het verschil? Voor wie de bomen door het electorale bos niet meer ziet, hebben we even de mogelijkheden voor je opgesomd.

1. Wat zegt de wet? Wettelijk kan je:- Een lijststem geven voor één partij- Voorkeurstemmen geven voor één of meer kandidaten binnen één lijst. Zolang je binnen dezelfde lijst blijft (Ecolo-Groen) mag je op zoveel kandidaten stemmen als je wil, eventueel zelfs op alle kandidaten van de lijst.

2. Wat is het effect van je stem? Allereerst: elke burger heeft slechts een stem. Voor het totale aantal zetels van de lijst (Ecolo-Groen) is er dus geen verschil of je nu een lijststem geeft dan wel één of meerdere voorkeurstemmen.

3. Waar dient de voorkeurstem dan voor? De keuze die je maakt, heeft impact op wie er binnen de lijst verkozen is. Hoe de zetels verdeeld worden, met andere woorden.

4. Hoe gebeurt de zetelverdeling? Om te bepalen wie er verkozen is, wordt er gekeken naar het aantal voorkeurstemmen van de kandidaten. De kandidaten bovenaan de lijst krijgen, volgens de volgorde van de lijst, een aantal stemmen uit de pot van de lijststemmen bijgeteld. Door de zogenaamde “halvering van de waarde van de lijststem” is sinds 2006 het aantal kandidaten dat gebruik kan maken van die pot kleiner dan vroeger.

5. Wat is dan een lijststem? Een lijststem is dus in de praktijk een zachte steun voor de kop van de lijst. Als je de topkandidaten van de lijst echt duidelijk wil ondersteunen, kan je hen beter een voorkeurstem geven.

6. Hoe kan ik de kandidaat van mijn keuze het beste steunen? Door een voorkeurstem te geven. Op die manier maak je kenbaar dat je jouw kandidaat of kandidaten wilt helpen om verkozen te geraken.

7. Maar als ik meerdere voorkeurstemmen geef, vermindert mijn stem dan niet in waarde? Neen. Elke voorkeurstem is een volwaardige voorkeurstem. Concreet: als je tien kandidaten een voorkeurstem geeft, krijgen al die kandidaten er één voorkeurstem bij (je stem wordt dus niet in tien gedeeld). Je hoeft dus niet bang te zijn dat je je voorkeurstem voor één kandidaat verzwakt als je ook nog andere kandidaten je voorkeurstem geeft. Je kan dus perfect voor alle vrouwen op de lijst stemmen, of voor alle Groen-kandidaten op de lijst, of voor alle kandidaten uit jouw wijk, je sportclub,…

8. Mag ik alle kandidaten een voorkeurstem geven? Zeker. Het is altijd fijn voor een kandidaat om veel voorkeurstemmen te krijgen. Maar als je alle kandidaten een voorkeurstem geeft, heb je natuurlijk niet veel invloed op wie verkozen wordt. Het effect is niet helemaal hetzelfde, maar wel een beetje vergelijkbaar met dat van een lijststem: in de praktijk een “zachte” steun voor de kop van de lijst.

9. Dus, hoe haal ik nu het meeste uit mijn stem? Maak gebruik van de kracht van je stem, en geef voorkeurstemmen aan alle kandidaten die je specifiek wil steunen.